Avrupa Futbol Şampiyonası'nın tarihi: 4 takımlı finallerden 24 takıma

UEFA Avrupa Futbol Şampiyonası ilk kez 1960'ta oynandı. Turnuvanın adını, takım sayısının nasıl büyüdüğünü ve Türkiye'nin EURO yolculuğundaki dönüm noktalarını derledik.

Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO), UEFA'nın milli takımlar için düzenlediği ve dört yılda bir oynanan turnuvadır. İlk final turnuvası 1960'ta Fransa'da yapıldı ve yalnızca dört takımla oynandı. Final turnuvası 1980'de 8, 1996'da 16, 2016'da ise 24 takıma genişletildi. Kupa, fikrin öncüsü olan UEFA'nın ilk genel sekreteri Henri Delaunay'nin adını taşır.

EURO fikri nereden çıktı?

Avrupa çapında bir milli takımlar turnuvası fikri 1920'lerde Fransız futbol yöneticisi Henri Delaunay tarafından dile getirildi. Delaunay, turnuvanın hayata geçtiğini göremeden 1955'te hayatını kaybetti. UEFA 1954'te kurulduktan sonra proje hız kazandı ve ilk turnuva "Avrupa Uluslar Kupası" adıyla 1958-1960 arasında oynandı. Eleme maçları eleme usulüyle yapıldı, son dört takım Fransa'da buluştu. Turnuvayı Sovyetler Birliği kazandı. Organizasyon 1968'den itibaren "Avrupa Futbol Şampiyonası" adını aldı.

Turnuvanın formatı nasıl değişti?

24 takımlı yapıda her grubun ilk iki sırasındaki takımlar ile en iyi dört üçüncü son 16 turuna yükselir. Üçüncülük maçı 1984'ten itibaren oynanmamaktadır.

Hangi turnuvalar akıllarda kaldı?

1976 finali, büyük turnuva finallerinin penaltı atışlarıyla belirlenen ilk örneklerinden biri olarak tarihe geçti. Çekoslovakya'nın Batı Almanya karşısında kazandığı bu finalde Antonín Panenka'nın kaleye yumuşak bir vuruşla attığı penaltı, sonraki yıllarda onun adıyla anılan bir vuruş tekniğine dönüştü. 1996 ve 2000 finalleri ise "altın gol" kuralıyla, uzatmada atılan ilk golle sonuçlandı. Bu kural daha sonra kaldırıldı.

EURO 2020, turnuvanın 60. yılı vesilesiyle ilk kez tek bir ev sahibi yerine Avrupa'nın farklı şehirlerinde oynanmak üzere planlandı. COVID-19 salgını nedeniyle bir yıl ertelenerek 2021 yazında yapıldı, ancak "EURO 2020" adını korudu.

Türkiye EURO'da hangi aşamalara geldi?

Türkiye, Avrupa Şampiyonası final turnuvasına ilk kez 1996'da İngiltere'de katıldı. 2000'de Belçika ve Hollanda'nın ortak ev sahipliğinde yapılan turnuvada çeyrek finale yükseldi. 2008'de Avusturya ve İsviçre'deki turnuvada ise maçların son dakikalarında gelen geri dönüşlerle yarı finale kadar çıktı; bu, milli takımın EURO tarihindeki en iyi derecesi olarak kayıtlara geçti. UEFA, 2032 Avrupa Şampiyonası'nın ev sahipliğini Türkiye ve İtalya'ya ortak olarak verdi.

Eleme süreci nasıl işler?

Final turnuvasındaki yerler, UEFA üyesi federasyonların katıldığı grup elemeleriyle belirlenir. Ev sahibi ülkeler genellikle doğrudan katılım hakkı kazanır. Son turnuvalarda gruplardan çıkamayan bazı takımlara, UEFA Uluslar Ligi'ndeki performanslarına göre play-off yoluyla ikinci bir şans tanındı. Eleme formatı her turnuva döngüsünde UEFA tarafından ayrıca açıklanır.

Sıkça sorulan sorular

EURO kaç yılda bir oynanır?

Dört yılda bir oynanır ve genellikle Dünya Kupası'nın arasındaki çift yıllara denk gelir.

EURO kupasının adı nedir?

Kupa, turnuva fikrinin sahibi Henri Delaunay'nin adını taşır: Henri Delaunay Kupası.

Türkiye EURO'ya ilk kez ne zaman katıldı?

Türkiye, final turnuvasına ilk kez 1996'da İngiltere'de oynanan Avrupa Şampiyonası'nda katıldı.

EURO 2032 nerede oynanacak?

UEFA, 2032 turnuvasının ev sahipliğini Türkiye ve İtalya'ya ortak olarak verdi.

İlgili HaberA Milli Takım A Ligi’nde Nasıl Kalır? İşte Tüm Olasılıklar