Basketbolun temel kuralları: Yeni başlayanlar için kısa rehber

Basketbolda beşer kişilik iki takım, topu rakip potadan geçirerek sayı toplamaya çalışır. Maçın süresinden sayı türlerine, top sürme ihlallerinden faul sınırına kadar FIBA kurallarına göre basketbolun temel işleyişini derledik.

Basketbol, sahada beşer oyuncu bulunan iki takımın, topu 3,05 metre yükseklikteki rakip potadan geçirerek sayı toplamaya çalıştığı bir oyundur. Serbest atış 1, üç sayı çizgisinin içinden atılan basket 2, çizginin dışından atılan basket 3 sayı değerindedir. FIBA kurallarına göre maç 10'ar dakikalık dört periyottan oluşur; süre sonunda eşitlik varsa 5 dakikalık uzatmalar oynanır. Basketbolda beraberlik yoktur.

Maç kaç dakika sürer?

FIBA kurallarıyla oynanan maçlar, Türkiye'deki ligler de dahil, 4x10 dakikadır. NBA'de periyotlar 12 dakikadır. Saat yalnızca top oyundayken işler; faul, top dışarı çıkması veya mola gibi durumlarda durur. Bu nedenle 40 dakikalık bir maçın gerçek süresi çok daha uzundur. İki periyot arasında kısa, ikinci ve üçüncü periyot arasında daha uzun bir devre arası verilir.

Sayı nasıl kazanılır?

Atış yapan oyuncunun ayağı üç sayı çizgisine basıyorsa atış iki sayı sayılır. Oyuncu çizginin dışından sıçrayıp havadayken içeri düşse bile, sıçradığı noktaya göre üç sayı geçerlidir.

Top sürerken hangi kurallara uyulmalı?

• Top sürme: Topla hareket etmek için top yere vurularak sürülmelidir.
• Çift dripling: Top sürmeyi bitirip topu tutan oyuncu yeniden top süremez.
• Adım hatası (yürüme): Topu tutan oyuncu pivot ayağını kaldırıp yere koymadan önce topu bırakmalıdır; kurallarda izin verilenden fazla adım atmak ihlaldir.
• Geri alan ihlali: Ön alana geçirilen top, aynı takım tarafından geri alana götürülemez.
• Dışarı: Top ya da topu tutan oyuncu çizgiye veya çizginin dışına temas ederse top rakibe geçer.

Faul kuralları nasıl işler?

Rakiple kural dışı temas kişisel faul olarak yazılır. FIBA kurallarında beş faule ulaşan oyuncu oyundan çıkarılır; NBA'de bu sınır altıdır. Atış halindeki oyuncuya faul yapılırsa oyuncu, atış başarısızsa atışın değeri kadar serbest atış kullanır; atış başarılıysa sayı geçerli olur ve bir serbest atış daha kazanır. Bir takım bir periyotta dört takım faulüne ulaştıktan sonra yapılan kişisel fauller, atış halinde olmasa da iki serbest atışla cezalandırılır.

Kişisel faulün dışında teknik faul (sportmenliğe aykırı davranış, itiraz gibi) ve sportmenlik dışı faul (topla oynama amacı taşımayan sert temas) de vardır. İki sportmenlik dışı faul ya da iki teknik faul alan oyuncu diskalifiye edilir.

Sahanın ölçüleri nelerdir?

FIBA standartlarında oyun alanı 28 metre uzunluğunda ve 15 metre genişliğindedir. Üç sayı çizgisi potanın altındaki noktadan 6,75 metre uzaktadır. Serbest atış çizgisi panyanın tepesinde yer alır.

Hakemler ve masa görevlileri ne iş yapar?

FIBA maçlarını iki ya da üç hakem yönetir. Hakemlere masa görevlileri yardım eder: skoru tutan sayı görevlisi, maç saatini kullanan saat görevlisi ve şut saatini yöneten şut saati görevlisi. Hakemler faulü el işaretleriyle masaya bildirir, faulü yapan oyuncunun forma numarasını da parmaklarıyla gösterir. Her takımın maç boyunca sınırlı sayıda mola hakkı vardır ve molayı koç ister.

Sıkça sorulan sorular

Basketbol maçı kaç periyottur?

Dört periyottur. FIBA'da periyotlar 10, NBA'de 12 dakikadır.

Basketbolda beraberlik olur mu?

Olmaz. Eşitlik bozulana kadar 5 dakikalık uzatmalar oynanır.

Kaç faulde oyundan atılır?

FIBA kurallarında beş, NBA'de altı kişisel faulde oyuncu oyundan çıkar.

Pota yüksekliği kaç metre?

Çember yerden 3,05 metre yüksekliktedir.

İlgili HaberRockets, Warriors’ı Mağlup Etti! Alperen Şengün Triple-Double’ı Kaçırdı