Türkiye'de Tenis Heyecanı
Son günlerde Türkiye'deki tenis tutkunları, dünyanın diğer tarafındaki bir turnuvayı takip ederek zaman geçiriyor. Zeynep Sönmez'in maçlarını kazandıkça bu ilgi giderek artıyor. Özellikle geçen pazar ve çarşamba günleri, Zeynep’in Avustralya Açık Tenis Turnuvası’ndaki karşılaşmalarını izlemek için yüz binlerce kişi ın erken saatlerinde alarm kurarak kalktı. Zeynep Sönmez’in, Ekaterina Alexandrova'yı 2-1 mağlup ettiği maçta, destek verdiği top toplayıcı çocuğa gösterdiği duyarlılık tribünlerden büyük alkış aldı. Bu jesti, dünya basınında da geniş bir yankı buldu.
Avustralya Açık'ın Başarı Hikayesi
Bu turnuvayı ilgiyle izleyen kitle, Zeynep’in başarılarıyla heyecanlanırken, aynı zamanda Avustralya Açık’ın elde ettiği başarılara tanıklık ediyor. Takvim yılının ilk Grand Slam turnuvası, sunduğu atmosfer, seyirci katılımı, hava koşulları ve korttaki rekabet ile örnek gösterilen bir spor etkinliği haline geldi. Diğer Grand Slam turnuvalarının zaman zaman kıskandığı bir "Mutlu Slam" olarak anılıyor.
Şimdi Avustralya Açık’ın bugüne kadar geldiği noktayı ve yaklaşık 40 yıllık başarı hikayesini inceleyelim. 1970’ler ve 1980’lerde, profesyonel tenisteki dört büyük turnuva arasında oldukça geride kalmıştı. Roland Garros, Wimbledon ve ABD Açık, hem para ödülleri hem de sportif etkileriyle her zaman öndeydi. 1980’lerin ortalarına kadar, Borg, McEnroe, Evert ve Navratilova gibi ünlü tenisçiler Melbourne’e pek ilgi göstermiyordu. Bunun sebepleri arasında, 1970’lerin seyahat zorlukları, Noel dönemine denk gelen takvim düzeni ve düşük para ödülleri vardı. Ayrıca Kooyong’daki tesisler oldukça yetersizdi ve günlük seyirci sayısı 5000’i geçmiyordu.
Turnuvanın Dönüşümü
Bu durumu değiştirmek için 1985 yılından itibaren bir plan geliştirildi. İlk olarak turnuvanın tarihi, yıl sonundan ocak ayı ortasına alındı. Ardından, Victoria eyaletinin desteğiyle turnuva Flinders Park’a taşındı ve 1988 yılından itibaren burada düzenlenmeye başlandı. Çim kortlar, sert zeminlerle değiştirildi ve daha sonra Rod Laver Arena adı verilen yeni merkez kort, açılır-kapanır çatısıyla dünyada bir ilk oldu. Melbourne Park’a dönüşen tesislerde, seyirci sayısı ilk yılda yüzde 75 oranında arttı. 1990’ların başına gelindiğinde, dünyanın en iyi tenisçileri Melbourne’e gelmeye başladı. Ancak turnuvanın gelirleri hâlâ kısıtlıydı. Bu nedenle toplam para ödülü, diğer Grand Slam turnuvalarının seviyesine çıkamıyordu. Örneğin, 1993 yılında Wimbledon tek erkekler şampiyonu yaklaşık 500 bin dolar kazanırken, Avustralya’nın şampiyonu yalnızca 300 bin dolara razı oluyordu. Ancak sağlam bir sponsorluk programı ve artan seyirci sayısıyla 10 yıl içinde bu fark kapandı. 2003 yılı itibarıyla toplam para ödülünde Roland Garros ve Wimbledon’ı geçmeyi başardılar.
Bu dönüm noktası, 2006’da Güney Afrikalı tenis antrenörü ve spor yöneticisi Craig Tiley’nin turnuva direktörü olarak atanmasıyla gerçekleşti. Tiley, hızlı bir şekilde hem sportif hem de ticari açıdan Avustralya Açık’ın sürekli büyümesine katkı sağladı. Bu başarı sayesinde 2014 yılında Avustralya Tenis Federasyonu CEO'su oldu. Bu dönemde Rod Laver Arena başta olmak üzere tüm kompleksin yenilenmesi için çalışmalar yürütüldü. Böylece, üç adet açılır-kapanır çatılı büyük korta sahip oldular. Toplam ödül miktarının her yıl yaklaşık yüzde 15 oranında artmasını sağladı. Son yıllardaki yeniliklerle birlikte toplam seyirci sayısının 1 milyonu geçmesi sağlandı.
Bugün geldiğimiz noktada, Avustralya Açık, belki de dünyanın en modern tenis kompleksine sahip turnuva olarak öne çıkıyor. Covid sonrası dönemde, iki haftalık etkinlik Tiley’in deyişiyle neredeyse 'üç haftalık bir şenliğe' dönüşmüş durumda. Altı gün süren eleme maçları da büyük bir özenle düzenleniyor. Bu yılki eleme turnuvasını 217 bin 999 kişi takip etti. Geçen yılki rekor, 100 bin seyirci farkıyla kırıldı. Ayrıca, geçen pazar günü ana tablo maçlarının ilk gününde 73 bin kişi seansa katılarak turnuva rekorunu kırdı. Akşam seansıyla birlikte 100 binden fazla seyirci Melbourne Park’ta maçları izledi. Bu etkinlikler sadece maçlarla sınırlı kalmayıp, Point Slam gibi gösteri etkinlikleri ve AO Live bünyesindeki konserler ile gerçekten bir festival atmosferi oluşturuyor. Bu yıl toplam seyirci sayısının 1 milyon 300 bini geçmesi bekleniyor.
Bu durum, turnuvanın mali durumunu da oldukça sağlam hale getiriyor. Tennis Companion’ın tahminlerine göre, bu yıl turnuvanın toplam geliri 450 milyon Amerikan doları civarında olacak. Bu gelirin yüzde 35’i yayın haklarından, diğer yüzde 35’i bilet satışlarından, yüzde 20’si sponsorluklardan ve kalan yüzde 10’u ürün satışları ve yiyecek-içecek gelirlerinden elde ediliyor. Tüm bunların, Victoria eyaletinin ekonomisine son 10 yılda 2 milyar dolardan fazla katkı sağladığı tahmin ediliyor.
Zeynep Sönmez'in Başarıları
Zeynep Sönmez, Avustralya Açık’ta önce üç eleme turunu geçerek ana tabloya girmeyi başardı. İlk turda 11 numaralı seri başı Rus Ekaterina Alexandrova'yı eleyerek ikinci tura yükseldi. İkinci turda ise Macar Ana Bondar’ı mağlup etti. Şu anda 220 bin dolarlık ödüle hak kazandı. Yüzde 45 gelir vergisi kesildikten sonra eline geçen miktar yaklaşık 120 bin dolar olacak.
Spor yazarı ve spiker Şevket Furkan Erbay, Avustralya Açık’ı yerinde takip eden az sayıda Türk gazeteciden biri. Erbay, Avustralya Açık’ın özelliklerini şöyle özetliyor: “Diğer büyük turnuvalarla belirgin farklılıkları var. Öncelikle ‘Mutlu Slam’ unvanını kazanmasına neden olan seyirci dostu yapısı. Melbourne’de her şey izleyicinin konforu için tasarlanmış. Bilet fiyatları da diğer turnuvalara göre daha uygun. İkincisi, diğer büyük turnuvalarda bazı güvenlik kısıtlamaları bulunuyor: Oyuncular genellikle polis korumasıyla hareket ediyor. Ancak Melbourne’de, oyuncular seyircilerle daha yakın bir şekilde etkileşim kurabiliyor. Oyuncular sadece bir rehberle seyircilerin arasından korta geçiyor. Üçüncüsü ise, Avustralya’nın ve özellikle Victoria’nın kültürel çeşitliliği turnuvada belirgin bir şekilde hissediliyor. Sanki bir Dünya Kupası gibi, herkes bayraklarıyla geliyor. Türkiye’den gelen 22 yaşındaki bir kız, Türk bayraklı 600-700 taraftarı anında tribüne çekiyor. Diğer yandan bir Mısırlı oyuncunun arkasında 800 taraftar var. Yunanlar ise genellikle 3-5 bin kişiyle katılıyor. Böyle bir atmosferi başka bir yerde bulmak mümkün değil.”
