Türkiye'de Elektrik Sayaçları Dijitalleşiyor
Türkiye genelinde elektrik sayaçlarının dijitalleşme süreci başlıyor. 1 Mart'tan itibaren mevcut sayaçların akıllı olanlarla değiştirilmesi planlanıyor. Bu süreç, başlangıçta kademeli bir şekilde yürütülecek. Elektrik sayaçlarının dijitalleşmesi, abonelere birçok avantaj sunacak. Ancak, bu uygulamanın faturalara etkisi nasıl olacak? Akıllı elektrik sayacı nedir? Sayaçları değişecek olan abonelerden ücret talep edilecek mi?
4 Milyon Aboneden Başlanacak
Yeni dönemin detaylarını .com.tr’ye açıklayan Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, uygulamanın dört önemli avantajını sıraladı. Karataş, “Milli Akıllı Sayaç Sistemi’nin (MASS) devreye gireceği tarih 1 Mart 2026. Geçiş süreci kademeli olacak; ilk aşamada yıllık elektrik tüketimi 10.000 kilowatt'ı (10 megawatt) aşan aboneler, akıllı sayaç sistemine geçecek ve mevcut sayaçları dijital olanlarla değiştirilecek.” ifadelerini kullandı.
Türkiye'de ortalama bir ailenin yıllık elektrik tüketimi 3 ile 5 megawatt saat arasında değişiyor. Burada belirlenen sınır ise 10 megawatt. İlk aşamada, çoğu hanenin bu kapsamda yer almayacağı öngörülüyor. Büyük villalar, küçük işletmeler ve ticarethaneler gibi normal hanelerin tüketim miktarının çok üzerinde olan yerler, yıllık bu sınırı aşıyorsa, dijital akıllı sayaçlarla değiştirilecek. Bu durum, Türkiye’deki yaklaşık 20 milyon elektrik abonesinden yaklaşık 4 milyonunu kapsıyor.
İlk Yılda Haneler Etkilenmeyecek
Değişiklikler, öncelikle ortak pano alanlarının bulunduğu ve elektrik altyapısının gelişmiş olduğu yerlerde uygulanacak. EPDK'nın bu konuda daha sonra bir karar vermesi gerekecek. EPDK, ilk yıl içerisinde daha büyük kapasiteli ortak pano alanlarının değişimini tamamladıktan sonra ikinci bir karar alarak 10 megawatt altında kalan abonelere de değişim uygulayacak. İlk yıl haneler bu durumdan etkilenmeyecek.
Hanehalkıyla ilgili endişe edilmesine gerek yok. Dijital sayaç sistemine geçildiğinde bazı avantajlar ortaya çıkacak. Dijital sayaç, doğru ve anlık veri sağlamasıyla dikkat çekiyor. Hatalı okuma dönemi sona erecek. Dağıtım şirketlerinin sahada çalışan personellerine bağlı olarak 40 gün veya 20 gün gibi değişken okuma süreleri artık olmayacak. Gerçek zamanlı veri ile okuma yapılacak.
Enerji Tasarrufu Fırsatı Sunacak
İkinci avantaj, tüketicilerin bilinçlenmesi olacak. İnsanlar, dijital sistemler aracılığıyla bir su ısıtıcısının 2.4 kilowatt, bir buzdolabının ise 0.3 kilowatt elektrik tükettiğini görebilecek. Bu sayede enerji tasarrufu sağlama imkanı doğacak.
Bir otomobilin yakıt tüketimini dijital ekranından takip edebildiğinizi düşünün. Araç hızlandıkça tüketim artarken, uygun kullanımla düşürülebiliyor. Aynı prensip elektrik tüketiminde de geçerli olacak; vatandaş, dijital göstergelerle kendi tüketim alışkanlıklarını anlık olarak izleyebilecek.
Şebeke Yönetimi ve Hızlı Arıza Tespiti
Üçüncü bir avantaj ise şebeke yönetimi. Elektrik dağıtım şirketleri, aylık fatura verileri üzerinden genel tahminlerde bulunuyordu. Artık saniyelik veri akışı sağlanacak. Böylece gündüz ve gece saatlerinde ne kadar elektrik tüketildiği, gün içerisindeki tüketim karakteristiği analiz edilebilecek. Elektrikli araçların şarj zamanları ve tüketim artışları da bu verilerle yönetilebilecek.
Dördüncü avantaj, hızlı arıza tespiti olacak. Normalde arıza durumunda, dağıtım şirketi çağrılıyor ve arıza giderilene kadar bekleniyordu. Dijital sayaçlarla birlikte arızanın varlığı otomatik olarak bildirilecek. Evde yokken bile arıza gerçekleşse, dağıtım firması durumu görebilecek ve gerekli önlemleri alabilecek. Arıza tespit süresi ve okuma hızı artacak.
Enerji Verimliliği Artacak
Dijital izleme sayesinde, vatandaş elektrik tüketimini daha detaylı bir şekilde takip edebilecek. Eğer yüksek tüketim yapan bir cihaz varsa, dijital izleme ile bu durum fark edilebilecek ve verimlilik artırılabilecek. Dijital akıllı sayaç sistemleri, enerji verimliliğini artırma potansiyeline sahiptir.
EPDK'nın açıklamasına göre, dijital sayaç geçişinde oluşacak maliyetler dağıtım şirketlerinin bütçesinden karşılanacak. Yani vatandaş, bu değişim için herhangi bir ücret ödemeyecek. Ayrıca, faturalara herhangi bir yansıma olmayacak. EPDK, dijital sayaçların değişim maliyetini kamuoyuna şeffaf bir şekilde açıklayacak.
Sayacın Okuma Ücreti Kaldırılacak mı?
Mevcut durumda, fiziksel okuma için bir personel sahaya geliyor ve bunun maliyeti bulunuyor. Dijital sayaç sistemine geçildiğinde, personelin sahaya gelme maliyeti azalacak. Dağıtım şirketlerinin dijital sayaçlarla ilgili yazılım ve işletme maliyetleri olacak. Sayaç ücreti veya faturadaki herhangi bir bedelin kaldırılması veya değiştirilmesi ile ilgili karar, EPDK tarafından verilecektir. Sistem devreye girdikten sonra EPDK, bu konuda bir karar alacaktır.
Elektrik Kesintileri Azalacak mı?
Hatalı fatura okuma dönemi sona eriyor. Fiziksel okuma ortadan kalktığı için fatura kesim dönemlerindeki farklılıklar da ortadan kalkacak. Artık sürekli 1 aylık fatura kesilecek ve vatandaş, dağıtım şirketinin arızadan haberdar olup müdahale etmesini sağlayabilecek.
