Ofsayt kuralı nedir? Futbolda ofsayt nasıl anlaşılır

Ofsayt, hücum oyuncusunun pas anında rakip yarı sahada hem toptan hem de sondan ikinci rakip oyuncudan kale çizgisine daha yakın olması ve oyuna müdahil olmasıdır. Kuralın inceliklerini, istisnalarını ve cezasını örneklerle anlattık.

Ofsayt, bir hücum oyuncusunun takım arkadaşı topa dokunduğu anda rakip yarı sahada bulunması, hem toptan hem de rakibin sondan ikinci oyuncusundan rakip kale çizgisine daha yakın olması ve bu konumdan oyuna müdahil olmasıdır. Yalnızca ofsayt pozisyonunda durmak ihlal sayılmaz; hakem ancak oyuncu oyunu etkilediğinde düdük çalar ve rakibe endirekt serbest vuruş verir. Kural, IFAB'ın Oyun Kuralları'nda 11. madde olarak yer alır.

Ofsayt pozisyonu nasıl belirlenir?

Değerlendirme, pası veren oyuncunun topa dokunduğu an yapılır. Topu alan oyuncunun o anki konumu değil, pasın çıktığı andaki konumu esas alınır. Bir oyuncunun ofsayt pozisyonunda sayılması için üç koşulun birlikte bulunması gerekir:

• Oyuncu rakip yarı sahadadır (orta çizgi üzerinde durmak kendi yarı sahası sayılır).
• Oyuncu toptan daha ileridedir.
• Oyuncu rakibin sondan ikinci oyuncusundan kale çizgisine daha yakındır. Sondan birinci oyuncu çoğu zaman kalecidir.

Hesaba katılan vücut bölümleri baş, gövde ve ayaklardır; kısacası gol atmak için kullanılabilecek her bölge. Kollar ve eller, koltuk altının alt hizasına kadar hesaba katılmaz. Bu yüzden kolunu öne uzatan bir forvet ofsayta düşmez. Sondan ikinci oyuncuyla aynı hizada olmak da ofsayt değildir; eşitlik hücum oyuncusunun lehinedir.

Oyuncu ne zaman cezalandırılır?

Ofsayt pozisyonundaki oyuncu ancak şu durumlardan birinde cezalandırılır:

• Oyuna müdahale: Takım arkadaşının pasını oynar ya da topa dokunur.
• Rakibe müdahale: Kalecinin görüş hattını kapatır, topa hamle yapan rakibi engeller ya da topa açıkça yönelerek rakibin oynamasını etkiler.
• Avantaj sağlama: Direkten, kaleciden veya rakipten seken topu oynar.

Rakip oyuncunun bilerek oynadığı bir top, kural gereği ofsaytı genellikle ortadan kaldırır. Ancak rakibin yalnızca kurtarış amacıyla yaptığı müdahale, örneğin kalecinin kurtarışı, ofsaytı bozmaz.

Hangi durumlarda ofsayt olmaz?

Oyuncu topu doğrudan aşağıdaki duran toplardan alırsa ofsayt verilmez:

Kendi yarı sahasından koşuya başlayan oyuncu için de konum yine pas anına göre ölçülür. Pas çıktığında hâlâ kendi yarı sahasındaysa ofsayt yoktur.

Ofsaytın cezası nedir?

Ofsayt ihlalinde rakip takım, ihlalin gerçekleştiği yerden endirekt serbest vuruş kullanır. Bu ihlal tek başına kart gerektirmez. Ofsayt, yan hakemin bayrağını kaldırmasıyla işaretlenir ve son kararı orta hakem verir.

Teknoloji ofsayt kararlarını nasıl etkiledi?

VAR sisteminde ofsayt, yoruma değil ölçüme dayalı bir karar kabul edilir; video yardımcı hakem çizgi çekerek pozisyonu kontrol eder. 2022 Katar Dünya Kupası'nda kullanılan yarı otomatik ofsayt teknolojisi, oyuncuların uzuv konumlarını takip eden kameralar ve topun içindeki sensör sayesinde pas anını daha hızlı belirlemeyi amaçlar.

Ofsayt kararlarında en sık yapılan yanlışlar neler?

Seyircilerin en sık düştüğü hata, topu alan oyuncunun konumuna top ona ulaştığında bakmaktır. Oysa belirleyici an pasın çıktığı andır; o anda geride olan bir forvet, koşusuyla savunmanın arkasına geçse bile ofsayt değildir. İkinci yaygın yanılgı, ofsayt pozisyonundaki her oyuncunun cezalandırılması gerektiğini düşünmektir. Topla ilgisi olmayan ve rakibi etkilemeyen bir oyuncu için yan hakem bayrak kaldırmaz. Hakemler, VAR kullanılan maçlarda pozisyonun nasıl sonuçlanacağını görmek için bayrağı zaman zaman geç kaldırır.

Sıkça sorulan sorular

Kaleciyle aynı hizadaki oyuncu ofsayt mıdır?

Hayır. Ölçüt sondan ikinci rakip oyuncudur; aynı hizada olmak ofsayt değildir.

Kendi yarı sahamda ofsayt olur mu?

Olmaz. Ofsayt pozisyonu yalnızca rakip yarı sahada oluşabilir.

Geri pasta ofsayt var mı?

Pas anında oyuncu toptan gerideyse ofsayt pozisyonunda değildir. Bu nedenle geriye atılan pasta ofsayt verilmez.

Ofsaytta kart çıkar mı?

Ofsayt tek başına kart gerektirmez; ceza endirekt serbest vuruştur.

İlgili HaberA Milli Takım A Ligi’nde Nasıl Kalır? İşte Tüm Olasılıklar