VAR nasıl çalışır, hangi pozisyonlara müdahale edebilir?

Video yardımcı hakem sistemi VAR, maçı değiştirebilecek dört durumda devreye girer: gol, penaltı, direkt kırmızı kart ve yanlış oyuncuya kart. Sistemin işleyişini, saha kenarı incelemesini ve son kural güncellemelerini derledik.

VAR (Video Yardımcı Hakem), maçı izleyen bir hakem ekibinin kamera görüntülerini inceleyerek orta hakemin açık ve net hatalarını ya da görmediği ciddi pozisyonları düzeltmesini sağlayan sistemdir. VAR yalnızca dört durumda müdahale eder: gol, penaltı kararı, direkt kırmızı kart ve kartın yanlış oyuncuya gösterilmesi. Son kararı her zaman orta hakem verir.

VAR ekibinde kimler görev yapar?

VAR ekibi, video operasyon odasında çalışır. Ekibin başında video yardımcı hakem bulunur; ona bir ya da birden fazla yardımcı (AVAR) eşlik eder. Teknik operatörler kamera açılarını hazırlar. Ekip, sahadaki hakemle telsiz üzerinden sürekli iletişim halindedir.

VAR hangi durumlarda devreye girer?

• Gol: Golden önceki hücum aşamasında ofsayt, faul, el ile oynama ya da topun oyun dışına çıkması gibi bir ihlal olup olmadığı kontrol edilir.
• Penaltı: Verilen ya da verilmeyen penaltı kararları incelenir.
• Direkt kırmızı kart: Gösterilen ya da gösterilmesi gereken direkt kırmızı kartlar kontrol edilir.
• Yanlış oyuncu: Hakem kartı yanlış oyuncuya gösterdiyse VAR doğru oyuncuyu bildirir.

IFAB'ın 2026/27 sezonu için onayladığı düzenlemelerle protokol biraz genişledi. Organizasyonlar isterse VAR, açıkça hatalı verilmiş bir korner kararını, inceleme hemen bitirilebiliyor ve oyunun yeniden başlaması gecikmiyorsa düzeltebiliyor. İkinci sarı kartla ilgili kararlar da güncellenen protokol kapsamına alındı. Bu ek yetkilerin uygulanıp uygulanmadığı organizasyona göre değişebilir.

İnceleme süreci adım adım nasıl işler?

1. Kontrol (check): VAR, her gol ve kritik pozisyonu arka planda otomatik olarak kontrol eder. Hata yoksa oyun kesintisiz sürer.
2. Tavsiye: VAR açık bir hata görürse orta hakemle iletişime geçer.
3. Saha kenarı incelemesi: Yorum gerektiren pozisyonlarda hakem, kenardaki monitöre giderek görüntüleri kendisi izler. Bu sırada elleriyle ekran şeklinde dikdörtgen işareti yapar.
4. Karar: Hakem kararını korur ya da değiştirir.

Her pozisyon monitörde mi izlenir?

Hayır. Ofsayt, topun çizgiyi geçip geçmediği veya faulün ceza sahası içinde mi dışında mı olduğu gibi olgusal kararlarda hakemin monitöre gitmesi gerekmez; VAR'ın bildirimiyle karar doğrudan değiştirilebilir. Temas şiddeti ya da el ile oynamanın niteliği gibi yorum içeren durumlarda ise saha kenarı incelemesi tercih edilir. Öznel kararlarda müdahale eşiği yüksektir; VAR, hakemin kararından yalnızca farklı düşündüğü için değil, açık ve net bir hata gördüğünde devreye girer.

VAR ikinci sarı karta bakar mı?

Klasik protokolde ikinci sarı karttan doğan kırmızı kartlar VAR'ın alanı dışındaydı. IFAB'ın 2026/27 güncellemesi bu alanda yeni bir düzenleme getirdi; uygulama ayrıntıları organizasyonun benimsediği protokole bağlıdır.

VAR kararları seyirciye nasıl duyurulur?

İnceleme sürerken hakem elini kulaklığına götürerek VAR ile konuştuğunu belli eder ve oyunu bekletir. Saha kenarı incelemesine gidileceği zaman ekran işareti yapılır; karar verildikten sonra hakem aynı işareti tekrarlayarak kararını açıklar. Bazı organizasyonlarda hakemin kararını stadyumdaki ses sistemi ve yayın üzerinden sözlü olarak duyurduğu uygulamalar da kullanılıyor. Stadyum ekranlarında incelemenin konusu yazıyla gösterilebilir.

Sıkça sorulan sorular

VAR kararı kim verir?

Son karar orta hakeme aittir. VAR yalnızca tavsiyede bulunur.

Teknik direktör VAR incelemesi isteyebilir mi?

Standart VAR protokolünde takımların inceleme talep etme hakkı yoktur. Oyuncu ya da yöneticinin ekran işareti yapması sarı kartla cezalandırılabilir.

Taç ve korner kararlarına VAR bakar mı?

Normalde bakmaz. 2026/27 düzenlemesiyle organizasyonlar, açıkça hatalı korner kararlarının anında düzeltilmesine izin verebiliyor.

VAR ofsaytı nasıl ölçer?

Ofsayt olgusal bir karar olduğu için VAR görüntü üzerinde çizgi çekerek pas anındaki konumu kontrol eder ve sonucu hakeme bildirir.

İlgili HaberA Milli Takım A Ligi’nde Nasıl Kalır? İşte Tüm Olasılıklar