PPDA nedir? Futbolda pres yoğunluğu nasıl ölçülür ve nasıl yorumlanır?

PPDA, rakibin kendi bölgesinde takımın her savunma aksiyonu başına yapabildiği pas sayısıdır; değer düştükçe pres yoğunlaşır. Formülü, örnek hesabı ve takım stilini nasıl ele verdiğini açıkladık.

PPDA'nın kısa tanımı

PPDA (passes per defensive action), rakip takımın kendi yarı sahasına yakın bölgede, baskı yapan takımın her savunma aksiyonu başına kaç pas yapabildiğini gösteren pres istatistiğidir. Değer ne kadar düşükse pres o kadar yoğundur: Rakip birkaç pastan fazlasını yapamadan müdahaleyle karşılaşıyor demektir. Bu ölçüt, maç analizinde kullanılan temel istatistikleri anlattığımız rehberdeki topsuz oyun başlığının ayrıntısıdır.

PPDA nasıl hesaplanır?

Formül basittir:

PPDA = Rakibin belirlenen bölgedeki pas sayısı ÷ Takımın aynı bölgedeki savunma aksiyonu sayısı

Hesaplamada yaygın olarak sahanın, baskı yapan takım açısından ileri bölümü kullanılır; yani rakibin kendi kalesine yakın kısmı. Yaygın tanımlarda bu alan, rakibin kale çizgisinden itibaren sahanın yaklaşık yüzde 60'lık bölümüdür. Savunma aksiyonları ise genellikle şunlardır:

• Top kapma girişimleri (müdahale)
• Pas arası
• İkili mücadeleye girme
• Faul

Bölge sınırı ve hangi aksiyonların sayıldığı veri sağlayıcısına göre küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle farklı kaynaklardan alınan PPDA değerlerini birbiriyle karşılaştırmamak gerekir.

Örnek hesap

A takımı, rakibine her müdahale arasında ortalama 8 pas izni veriyor; B takımı ise 15 pas. A takımı çok daha önde ve agresif pres yapıyor. B takımı ise daha geride bekleyip rakibin topu ileri taşımasına izin veren bir savunma planı uyguluyor olabilir.

PPDA takım stilini nasıl ele verir?

Düşük PPDA değerleri, topu kaybettikten hemen sonra ya da rakip oyun kurarken yoğun baskı yapan takımlarda görülür. Bu yaklaşım, rakip kaleye yakın bölgede top kazanmayı ve kısa yoldan pozisyon üretmeyi hedefler. Yüksek PPDA ise orta blokta ya da kendi ceza sahasına yakın bekleyen, alanları kapatmayı ve kontrataka çıkmayı tercih eden takımların özelliğidir.

Hiçbiri tek başına iyi ya da kötü değildir. Yoğun pres ciddi fiziksel kapasite ve takım uyumu ister; iyi organize olmazsa savunma arkasında büyük boşluklar bırakır. Derin blok ise sabır ve disiplin ister. Takımların hangi dizilişlerle pres kurduğunu merak ediyorsanız 4-4-2, 4-3-3 ve 3-5-2 dizilişlerini anlatan yazımız faydalı bir arka plan sunar.

Skor durumu PPDA'yı değiştirir

Geride kalan bir takım çoğu zaman presi yükseltir, öne geçen takım ise geri çekilir. Bu yüzden maç boyunca tek bir PPDA değerine bakmak yerine, skorun eşit olduğu dakikalardaki değere bakmak daha doğru bir tablo verebilir. Ayrıca rakibin oyun stili de etkilidir: Geriden kısa pasla çıkan rakiplere karşı pres yapmak için daha çok fırsat doğar; uzun topla oynayan rakiplere karşı ise PPDA doğal olarak farklı çıkar.

PPDA ile birlikte bakılması gereken veriler

• Yüksek bölgede top kazanma: Rakip yarı sahada kazanılan top sayısı, presin sonuç üretip üretmediğini gösterir.
• Top kazandıktan sonraki şutlar: Pres sonrası kısa sürede çekilen şutlar, presin hücuma dönüşme verimini ölçer.
• Rakibin xG'si: Yoğun pres yapan takımın yediği pozisyonların kalitesi, savunma arkasındaki boşlukların bedelini gösterir. xG'nin nasıl okunduğunu gol beklentisi (xG) yazımızda anlattık.
• Topa sahip olma: Topu çabuk geri kazanan takımlar doğal olarak daha yüksek topa sahip olma oranına ulaşır. Hesaplama yöntemleri için topa sahip olma yüzdesini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Örnek senaryo: Aynı takım, farklı maçlar

Bir takımın üç maçlık PPDA değerleri 7, 9 ve 16 olsun. İlk iki maçta rakipler geriden kısa pasla oyun kurmaya çalışan takımlar, üçüncü maçta ise uzun toplarla oynayan ve skoru erken öne geçen bir rakip. Üçüncü maçtaki yüksek değer, takımın pres anlayışını değiştirdiği anlamına gelmeyebilir; rakibin pas yapısı ve skor durumu değeri yukarı itmiş olabilir. Bu örnek, PPDA'yı her zaman bağlamıyla okumanın neden gerekli olduğunu gösterir.

PPDA'nın sınırları

PPDA kullanışlı bir özet olsa da bazı önemli noktaları göremez. Birincisi, presin kalitesini ölçmez: İki takım aynı PPDA değerine sahip olabilir ama biri presle rakibi uzun topa zorlayıp topu kazanırken, diğeri baskı yapıp sürekli aşılabilir. İkincisi, savunma aksiyonlarının hepsi aynı değerde sayılır; tehlikeli bir bölgede yapılan faul ile başarılı bir top kapma aynı ağırlıkta hesaba girer.

Üçüncüsü, PPDA sahanın yalnızca belirli bir bölümüne bakar. Orta blokta çok iyi savunma yapan bir takım, bu bölgenin dışında kaldığı için PPDA'da "pasif" görünebilir. Son olarak, bir maçtaki değer küçük sayılarla hesaplandığı için birkaç aksiyonluk fark bile sonucu belirgin biçimde değiştirebilir. Bu yüzden sezon ortalamaları ya da birkaç maçlık hareketli ortalamalar, tek maç değerlerinden daha güvenilirdir.

Kısacası PPDA, "Bu takım ne kadar önde ve ne kadar sık baskı yapıyor?" sorusuna iyi bir cevap verir; "Bu baskı ne kadar etkili?" sorusu için ise diğer verilere ihtiyaç vardır.

Sık sorulan sorular

İyi bir PPDA değeri kaçtır?

Evrensel bir eşik yoktur; değer lige, veri kaynağına ve döneme göre değişir. En doğrusu, aynı kaynaktaki lig ortalamasıyla karşılaştırma yapmaktır.

PPDA bireysel oyuncular için kullanılır mı?

PPDA bir takım istatistiğidir. Bireysel pres katkısı için oyuncunun yaptığı baskı sayısı ve rakip yarı sahada top kazanma gibi farklı veriler kullanılır.

Gegenpressing ile PPDA arasındaki ilişki nedir?

Topu kaybettikten hemen sonra yoğun baskı yapan takımlar genellikle düşük PPDA değerine sahiptir. Ancak PPDA, presin top kaybından hemen sonra mı yoksa rakip oyun kurarken mi yapıldığını ayırt etmez.

İlgili HaberA Milli Takım A Ligi’nde Nasıl Kalır? İşte Tüm Olasılıklar